Pod pojęciem kopii zapasowej rozumie się zarówno proces kopiowania danych znajdujących się w systemie komputerowym na nośnik pamięci (który zazwyczaj jest przenośny) w celu ich trwałego (choć nie bezterminowego) przechowywania, jak i sam efekt tego procesu – czyli dane zapisane na nośniku. Kopia zapasowa nazywana jest również backupem lub kopią bezpieczeństwa. Proces przywracania tych danych określa się jako przywracanie danych lub restore.

Kopia zapasowa służy ochronie przed utratą danych spowodowaną: uszkodzeniem sprzętu, kradzieżą, pożarem, zalaniem, przypadkowym lub celowym usunięciem albo nadpisaniem danych, a także błędami logicznymi w obrębie danych.

Od krótkoterminowego przechowywania danych (ograniczonego do jednego dnia, trzech lub nawet sześciu miesięcy) odróżnia się długoterminowa archiwizacja danych, która podlega innym regulacjom prawnym.

Przechowywanie kopii zapasowych powinno odbywać się w bezpiecznym miejscu, oddalonym od głównej infrastruktury IT.

Jedynym pewnym kryterium skutecznej kopii zapasowej jest potwierdzenie, że zabezpieczone dane można przywrócić w całości i w rozsądnym czasie. Z tego powodu należy regularnie przeprowadzać testy przywracania danych.

Obowiązek tworzenia kopii zapasowych wynika między innymi z przepisów prawnych dotyczących prawidłowego, przejrzystego i zabezpieczonego przed zmianami prowadzenia księgowości.

W przedsiębiorstwach tworzenie kopii zapasowych odbywa się zgodnie ze strategią tworzenia kopii zapasowych. W niej określa się:

• Jak powinna być wykonywana kopia zapasowa.

• Kto jest odpowiedzialny za tworzenie kopii zapasowych.

• Kiedy powinny być wykonywane kopie zapasowe.

• Jakie dane powinny być zabezpieczone (objęte kopią zapasową).

• Jakiego nośnika danych należy używać.

• Gdzie kopie zapasowe powinny być bezpiecznie przechowywane

• Jak zabezpieczyć kopie zapasowe przed kradzieżą danych (np. poprzez szyfrowanie)

• Jak długo należy przechowywać kopie zapasowe

• Kiedy i jak należy sprawdzać możliwość przywrócenia danych z kopii zapasowych

• Jaka strategia tworzenia kopii zapasowych ma być stosowana, np. pełna kopia zapasowa w weekendy oraz kopie przyrostowe lub różnicowe w dni powszednie o północy

Firma IN-Software zaleca wykonywanie kopii zapasowych codziennie, a minimum raz w tygodniu. Do zabezpieczenia danych warto korzystać z kilku nośników, dzięki czemu w razie uszkodzenia lub zgubienia jednego z nich, pozostałe kopie będą nadal dostępne. W razie pytań dotyczących tworzenia kopii zapasowych prosimy o kontakt z administratorem sprzętu.

Zobacz także

"Tworzenie kopii zapasowych jest obowiązkowe"

w Versionsinfo 2021 strona4

Regularność

Kopie zapasowe powinny być wykonywane w regularnych odstępach czasu. Częstotliwość zależy od zastosowania. Miesięczne tworzenie kopii danych na prywatnym komputerze może być wystarczające, podczas gdy w środowiskach produkcyjnych zazwyczaj wymagane są codzienne kopie zapasowe danych produkcyjnych. Regularność zwiększa niezawodność procesu przywracania danych.

Aktualność

Aktualność kopii zapasowych zależy od liczby zmian w danych. Im częściej ważne dane ulegają zmianom, tym częściej powinny być wykonywane kopie zapasowe.

Przechowywanie

Kopie zapasowe firm zawierają między innymi tajemnice przedsiębiorstwa oraz dane osobowe i muszą być chronione przed nieuprawnionym dostępem. Kopie zapasowe powinny być przechowywane w innym miejscu niż infrastruktura IT. Odległość między miejscem przechowywania kopii a chronionymi danymi powinna być na tyle duża, aby ewentualna katastrofa (pożar, trzęsienie ziemi, powódź itp.) dotykająca infrastrukturę IT nie zagrażała zabezpieczonym danym.

Ciągłe sprawdzanie kompletności i integralności

Tworzenie kopii zapasowych oraz strategia tworzenia kopii muszą być regularnie sprawdzane i dostosowywane. Czy dane zostały naprawdę w całości zabezpieczone? Czy stosowana strategia jest spójna? Czy kopie zostały wykonane bez błędów?

Regularne sprawdzanie możliwości przywrócenia danych

Przywrócenie danych musi być możliwe w określonym czasie. W tym celu procedura przywracania danych musi być odpowiednio udokumentowana, a niezbędne zasoby (personel, nośniki, napędy taśmowe, miejsce na dyskach docelowych) muszą być dostępne.

Kopie zapasowe powinny być wykonywane automatycznie

Ręczne tworzenie kopii zapasowych może być podatne na błędy ludzkie.

Wykonanie dwóch kopii zapasowych

Wykonanie dwóch kopii zapasowych danego zbioru danych zwiększa niezawodność przywracania danych, minimalizując skutki nagłych zdarzeń, takich jak pożar czy inne przypadkowe uszkodzenia fizyczne.

Stosowanie standardów

Stosowanie standardów ułatwia przywracanie danych.

Typy nośników danych

Kopie zapasowe można wykonywać na systemach opartych na dyskach twardych, takich jak taśmy magnetyczne (np. DLT, LTO) o dużej pojemności, dyski twarde lub nośniki optyczne WORM, takie jak CD-R, DVD-R i podobne formaty. Alternatywnie można także korzystać z kopii zapasowych wykonywanych przez sieć oraz zdalnych kopii zapasowych.

Kompresja danych

Kompresja danych może oszczędzać miejsce na nośnikach, jednak zależy to od stopnia kompresowalności danych. Nowoczesne napędy DLT/LTO automatycznie kompresują dane podczas tworzenia kopii zapasowej. Dane nie skompresowane mogą być jednak łatwiejsze do przywrócenia.

Okno czasowe

Procesy tworzenia kopii zapasowych mogą wymagać długiego czasu na ukończenie, co w środowiskach produkcyjnych może powodować problemy, takie jak zakłócenia w transferze danych lub ograniczony dostęp do systemu. Kompresja danych również może wpływać na czas trwania tworzenia kopii zapasowej.

Dobre strategie awaryjne są bardzo ważne, ponieważ w sytuacjach kryzysowych istotne jest zachowanie spokoju, jasne myślenie i odpowiednie działanie. Korzystanie z list kontrolnych, które zostały opracowane z myślą o poważnych sytuacjach, pomaga uniknąć niepotrzebnego zdenerwowania.

Ekonomiczna opłacalność tworzenia kopii zapasowych (koszty odzyskania danych bez kopii zapasowej) musi być w rozsądnej proporcji do nakładów ponoszonych na ich tworzenie.

Bazy danych muszą być archiwizowane w spójnym stanie (spójność danych). Wyróżnia się backup pełny, różnicowy, przyrostowy oraz metodę backupu dziadek-ojciec-syn.

Pełna kopia zapasowa polega na zabezpieczeniu wszystkich danych, bez względu na to, kiedy były ostatnio archiwizowane.

Przy kopii różnicowej w pełni zapisywane są wszystkie dane, które zostały zmienione lub utworzone od ostatniej pełnej kopii zapasowej.

Przy kopii różnicowej w pełni zapisywane są wszystkie dane, które zostały zmienione lub utworzone od ostatniej pełnej kopii zapasowej. Wadą kopii różnicowej jest większa ilość danych do zabezpieczenia oraz dłuższy czas tworzenia kopii w porównaniu z kopią przyrostową. Zaletą jest stosunkowo niewielki nakład pracy przy przywracaniu danych, ponieważ wystarczy odtworzyć ostatnią pełną kopię oraz ostatnią kopię różnicową.

Przy kopii przyrostowej (zwanej także kopią przyrostową) zabezpieczane są tylko te dane, które zmieniły się lub zostały utworzone od ostatniej kopii zapasowej (zwykle ostatniej kopii przyrostowej).

Zaletą kopii przyrostowej jest mniejsza ilość danych do zapisania oraz szybsze tworzenie kopii zapasowej. Wadą jest stosunkowo duży nakład pracy przy przywracaniu danych, ponieważ trzeba odtworzyć kilka kopii w kolejności chronologicznej.

Zasada generacji (nazywana także „kopią zapasową dziadek–ojciec–syn”) to dobrze znana metoda tworzenia kopii zapasowych. Polega ona na tym, że z danych tworzone są stale trzy kopie o różnym „wieku” (dziadek, ojciec, syn) na nośniku danych. W ten sposób można odtworzyć zmiany i utracone dane. Jeśli dane „syna” są uszkodzone, odtwarza się je z danych „ojca”, a w razie potrzeby dane „ojca” z danych „dziadka”.

• Środki natychmiastowe Co należy zrobić w przypadku sytuacji awaryjnej, jak wygląda procedura i kto musi zostać powiadomiony?

• Regulacje na wypadek awarii Kto jest odpowiedzialny w przypadku sytuacji awaryjnej? Kto odpowiada za jej organizację?

• Plany ponownego uruchomienia dla krytycznych komponentów Uzgodnienia z dostawcą dotyczące czasu dostawy urządzeń oraz kolejności, w jakiej dane powinny zostać przywrócone.

• Plan tworzenia kopii zapasowych W jakim pomieszczeniu przechowywane są serwery? Czy dane są chronione w sejfie? Gdzie znajdują się podręczniki do sprzętu i oprogramowania?